Op deze website is ook deze week volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Albert Jzn. Visser
VRAAG & ANTWOORD
Bestuur Stichting Lemster skûtsje: “Alle voorbereidingen en belevingen van de afgelopen circa 1,5 jaar hebben we vastgelegd in onderstaande prachtige promofilm. In deze opnames worden alle antwoorden op de gestelde vragen in woord en beeld gegeven.”
Schipper Jelle Reijenga op het Lemster skûtsje, 1991
Prijsuitreiking voor De Wildeman, 2009
SKS-wedstrijd in de Lemster baai, 2012
De Lemsters zeilen voor het ir. D.F. Woudagemaal, 2012
Lemster skûtsje tijdens de intocht door Lemmer, 2014
Actie op het Lemster skûtsje, 2019
Op weg naar winst bij De Veenhoop, 2019
Foto’s: Martin de Jong
LEMMER IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Tweede kampioenschap Lemmer in 1988
Wee bin Lemster jongens
In Lemmer willen ze dolgraag weer eens kampioen worden. De hoop is gevestigd op Albert Jzn Visser die in 2014 aantreedt. Het is voor de Lemster een droom die in vervulling gaat om te mogen varen voor het eigen dorp. En, zo spreekt Visser optimistisch bij zijn aantreden, “als alles op zijn plaats valt, is een plaats in de top drie haalbaar”.
Visser volgt Johannes Hzn Meeter op, die door de Lemster skûtsjecommissie wordt bedankt. Meeter had vijf jaar gekregen om het skûtsje weer aan de top te krijgen, en daar stond hij niet na die periode. De mededeling van het bestuur valt Meeter rauw op het dak, maar hij gaat niet bij de pakken neerzitten. “Ik heb een goede achternaam, ik kom wel weer op een schip”, zegt hij.
Albert Jzn Visser heeft al eerder op het Lemster skûtsje gezeild. Dat was als ranjajongen bij Sytze Hobma (1911-1992). Hobma, een binnenvaartschipper, zeilt van 1969 tot en met 1981 op het Lemster skûtsje. Hobma heeft een engeltje op zijn schouder. In 1978 staat de bemanning doodsangsten uit tijdens de wedstrijd op 15 juli bij Grou. De schipper belandt met zijn hoofd in de grootschoot van het Grouster skûtsje. Schipper Joop Mink is vlakbij het Lemster skûtsje gegijpt. De giek zwabbert over het dek van de Lemsters en raakt Hobma. Die valt achterover en krijgt de strop om zijn nek. Het is dat de klamp, waaraan de grootschoot blijft haken, kapot gaat en de strop losschiet. Het was anders slecht afgelopen met de schipper. Maar hij is een bikkel en woont na bezoek aan de arts met pijnlijke ribben de prijsuitreiking in Het Theehuis gewoon bij. Zijn geschrokken vrouw mag van de Grouster skûtsjecommissie naar de kapper voor een gratis permanent.
Kampioensbemanning Lemmer, 1988
Foto: Collectie Fries Scheepvaart Museum, Ger Dijs
Lemmer doet sinds 1958 aan de SKS-wedstrijden mee. In dat jaar polst een aantal leden van de plaatselijke zeilvereniging De Zevenwolden de inwoners van Lemmer over de aanschaf van een skûtsje. Er zijn zeilliefhebbers die daar wel voor voelen. Er wordt geld ingezameld, zodat de Lemsters de 16,95 meter lange Hoop op Welvaart kunnen kopen. Dit schip werd in 1909 gebouwd door Wildschut in Gaastmeer en ligt voor de kade bij een oudijzerhandelaar in Akkrum.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Film en Audio Archief
Skûtsjesilen in De Lemmer, 1965
LC Video
Skûtsjesilen bij Lemmer, 2012
Douwe Visser
Lemster skûtsje, voorbereiding SKS 2015
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Sneek.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/MDJ_2178-SKS-De-Veenhoop-290719-1.jpg8531280adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-08-05 11:00:002023-07-03 20:11:13Lemmer, 5 augustus 2021
Op deze website is ook deze week volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Willem Uzn. Zwaga
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Stichting Ljouwerter Skûtsje: “We stonden in de startblokken klaar om te strijden voor het SKS-kampioenschap. Zeer gemotiveerd en gedreven om te strijden. Een lange voorbereiding om alles gereed te maken en veel inspanning en vrije tijd. Het leek erop dat het dit jaar weer mocht gaan gebeuren, maar helaas schoten de besmettingen in rap tempo omhoog. Met als gevolg weer geen SKS-kampioenschap. Teleurgesteld en bedroefd maar ook begrip hebbende voor de situatie. Safety first. Maar op zijn Liwwadders blijven wij strijdbaar! Oh, jullie zullen ons van het zomer nog wel op het water kunnen vinden omdat wij het zeilen niet los kunnen laten en blijven trainen voor het eerstkomende kampioenschap.”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“Op 9 januari jl. toen het winterse weer Nederland bereikte – waar in het Zuiden van het land een witte deken van sneeuw en hier in het Noorden een frisse ochtend met een laagje ijs op de Friese wateren en op de wegen was, waarbij het glibberen en glijden en oppassen geblazen was – werd in deze winterse omstandigheden de Rienk Ulbesz uit het water gehaald bij Jachtwerf Leechlân, en op transport vervoerd door Walinga Transport naar De Mannen van Staal te Leeuwarden. Het was namelijk tijd voor een grondige onderhoudsbeurt! Bij skûtsjesilen gaat het om het spelen met de elementen van de natuur, wind en water, en het vinden van de perfecte koers en de beste windvlagen. Maar Moeder Natuur heeft ook invloed op de conditie van het skûtsje. De elementen zon, water en temperatuur beïnvloeden de staat van het schip. Niet alleen de houten onderdelen als zwaarden, mast, roer etc. hebben hier onder te lijden, ook de romp, dek, roef etc. die van staal zijn, ervaren hier last van, met als gevolg roest. De beste manier om dit goed aan te kunnen pakken is overdekt/binnen. De Mannen van Staal te Leeuwarden hebben één van hun ruimtes beschikbaar gesteld, waar de bemanning en vrijwilligers terecht konden voor het grondige onderhoud aan de Rienk Ulbesz. Daar zijn we heel blij mee!”
Foto’s: Stichting Ljouwerter Skûtsje
“Met het expertiseteam van de Friesche Olie- en Verfhandel BV is een plan gemaakt om de Rienk Ulbesz weer te doen stralen. In de mogelijke vrij uurtjes is door de bemanning, vrijwilligers en een enigszins verwilderde voorzitter veel werk verricht. Enige creativiteit en flexibiliteit was hierbij wel benodigd, want Nederland kreeg zowaar te maken met een avondklok, waardoor het klussen op de avond enigszins werd beperkt. Niet alleen schuur-, bik- & verfwerk zijn verricht. Ook het houten dek is voorzien van nieuw hout dankzij Sake Zittema en heeft Jilt Heidstra de houtschilderingen op de achterkant van het schip weer een nieuwe look gegeven. Het is heel belangrijk dat dit zorgvuldig en strak gebeurt, omdat de overige 13 skûtsjes hier veel tegen aan mogen kijken tijdens het kampioenschap. Na uiteindelijk heel veel vrije uurtjes en zaterdagen is zaterdag 3 april jl. de Rienk Ulbesz volledig in nieuwstaat opgeleverd. En het resultaat mag er zijn! Strak in de lak en de finishing touch (het grijze kruis voorop en het rode detail) door Rinus maken het helemaal af! Daarom onze dank aan: Jachtwerf Leechlân, Friesche Olie- en Verfhandel, Sake Zittema, Jilt Heidstra, Walinga Transport, De Mannen van Staal, bemanning en vrijwilligers!”
Over de waterschade aan het volgschip de Vrouwe Nieske, het herstel hiervan en nog veel meer nieuws én informatie over het Ljouwerter Skûtsje leest u op: www.ljouwerterskutsje.frl
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“Op de eerste plaats! Wij strijden om kampioen te worden! Wij hebben een solide team en een trouwe achterban.”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“Wij bereiden ons net als alle andere jaren voor, maar wij hoeven de komende tijd niet veel meer aan het materiaal te doen omdat dat nu spic en span erbij staat.”
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“Wij willen graag alle vrijwilligers van de SKS bedanken voor de tijd en inspanning die zij de afgelopen tijd in hebben gestoken om alle mogelijkheden te onderzoeken om een SKS-kampioenschap toch te kunnen organiseren. Ze hebben alles op alles gezet maar helaas is het niet gelukt door de ontwikkelingen van corona.”
Schipper Jappie Meeter op skûtsje Rienk Ulbesz, 2008
Leeuwarder dag in de Lemster baai, 2012
Winst voor Willem Uzn. Zwaga tijdens openingswedstrijd Grou, 2018
Het Ljouwerter Skûtsje in actie, 2019
Foto’s: Martin de Jong
LEEUWARDEN IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Tweede kampioenschap Leeuwarden in 1999
De brullende leeuw
Dat hij ooit op het Leeuwarder skûtsje zou zeilen, is voor binnenvaartschipper Willem Uzn Zwaga geen verrassing. In 2016 wordt hij benoemd, nadat Siete Ezn Meeter er na drie jaar mee is gestopt. Zwaga treedt in de voetsporen van zijn vader Ulbe en pake Rienk. Hij stelt bij zijn aantreden één heldere voorwaarde: hij neemt zijn eigen bemanning mee. En zo geschiedde, want, zegt oud-voorzitter Marco Quak van Stichting Ljouwerter Skûtsje, “hy is ús ideale kandidaat”.
Heit Ulbe is Willems grote voorbeeld. Zwaga senior heeft verstand van zeilen en smeedt van zijn bemanning een team. Dat leidt ertoe dat hij Leeuwarden in 1998 eindelijk de felbegeerde kampioenstitel bezorgt. En in 1999 slaagt hij er weer in. De Leeuwarder commissie heeft sinds 1963 – in dat jaar is de Stichting Ljouwerter Skûtsje opgericht – geprobeerd met drie skûtsjes en vijf schippers kampioen te worden. De eerste schipper die voor Leeuwarden uitkomt is Siete Meeter (1921-1993). Hij deed tot dan toe met de SKS-wedstrijden met zijn schip Sylnocht mee als ‘particulier’. De Leeuwarders willen zijn schip kopen, maar hebben onvoldoende geld. Schipper en commissie spreken af dat de koop na het kampioenschap van 1963 wordt beklonken. De schipper is optimistisch en loopt alvast op de zaken vooruit: hij maakt zijn eigen zwaarden en laat een grote Leeuwarder leeuw in het zeil zetten. De samenwerking duurt slechts twee jaar. De resultaten zijn niet goed en Siete presenteert de commissie zoveel rekeningen dat er een exploitatietekort dreigt. De schipper, die in een woonark bij de Zwettestraat in Leeuwarden woont, wordt bedankt voor zijn diensten en aan de kant gezet. De commissieleden die Meeter de boodschap brengen, worden na die mededeling van boord gestuurd.
Op Hoop van Zegen, Leeuwarden, 1963
Foto: Collectie Fries Scheepvaart Museum
Sietse Tzn Brouwer (1920-1980) wordt door de commissie benaderd. Hij is één van de schippers die het skûtsjesilen in 1953 van de ondergang redt. In 1965 gaat hij voor de Ljouwerters zeilen en stopt daarmee in 1970. De schipper krijgt een baan als brugwachter in Warten en kan het werk niet meer met het zeilen combineren. Zijn zwager Albert van Akker neemt het helmhout over.
Schipper Van Akker (1916-2002) is bang dat de jongere generatie de benamingen van oude scheepsonderdelen en hun betekenis zullen vergeten. Hij schrijft daarom uitdrukkingen als ‘trek de hals omhoog’ en ‘til die broek even op’ in een schrift met de titel: Fan trommelstok tot fingerling. Het wordt later in een boek uitgegeven en is nog steeds voor de SKS een belangrijk handvat voor haar originaliteitsreglement.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Film en Audio Archief
Ulbe Rienksz een Zwaga! Een documentaire over de genen van het skûtsjesilen, 1997
Sport in Grou
Jubileumwedstrijd Leeuwarder Skûtsje, 2014
Omrop Fryslân
Skûtsjejoernaal 2020, Joop Mink en Willem Zwaga
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Lemmer.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/MDJ_8118-Willem-Zwaga-Leeuwarden-2019-MdJ-1.jpg17721181adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-08-04 11:00:002023-07-03 20:11:14Leeuwarden, 4 augustus 2021
Op deze website is ook deze week volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Johannes Hzn. Meeter
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Bestuur Stichting Vriendenclub Huzumer Skûtsje: “Wij zijn natuurlijk ook erg teleurgesteld dat het kampioenschap niet doorgaat. Want wat was het mooi om de skûtsjes weer te zien strijden in de sprintwedstrijden en foarwedstriid begin juli. Vanuit het bestuur waren we druk in voorbereiding om met rondvaartboot De Klifrak met onze sponsors naar de wedstrijden in Grou en Terherne te gaan. De inschrijvingen stroomden al binnen toen Grou van de kalender verdween… wat nu? Weer een ingelaste Huzumer bestuursvergadering en toen de alternatieven besproken werden kwam het bericht dat er een extra SKS-ledenvergadering gepland werd… met slecht nieuws voor iedereen die houdt van het skûtsjesilen: het gaat niet door…”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“Vanaf de laatste editie van Boot Holland in 2020 zijn we al aan het sparen voor nieuwe zwaarden. Deze waren dit voorjaar klaar en zijn in juni “aangehangen” waarna de trainingen konden beginnen.”
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“Gezien de stijgende lijn in de eindklassering van 2 keer een zevende plek en in 2019 een vijfde was ons het doel nu een podiumplaats.”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“Naast de nieuwe zwaarden komt er ook nog een nieuwe giek. De komende tijd is het belangrijk dat alles er zo goed mogelijk op komt te staan en getrimd wordt. Dan hopen we natuurlijk ook dat er dit najaar nog een gelegenheid komt om ons nog te meten met de andere skûtsjes.”
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“Vorig jaar maart hadden wij een benefietconcert georganiseerd met de bands Vangrail en JILT. Dit was helaas het eerste concert dat afgelast werd toen de coronacrisis begon. Nu zijn we anderhalf jaar verder en hopen we in de eerste plaats dat de crisis op zijn eind loopt… en natuurlijk ook dat wij onze fans blij kunnen maken door het concert volgend voorjaar weer te organiseren. En daarna zeilen!”
Het Huzumer skûtsje met Lodewijk Ezn. Meeter aan het helmhout, 2003
Na afloop van de wedstrijd bij Grou feliciteert ‘pake Lodewijk’ winnaar Douwe Jzn. Visser, 2003
Het Huzumer skûtsje in actie, 2008
Historische winst voor schipper Lodewijk Hzn. Meeter, 2013
Het Huzumer skûtsje zeilt naar de tweede plek achter Heerenveen, Elahuizen 2018
Foto’s: Martin de Jong
HUIZUM IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Huizum kampioen in 1970 en 1971
In de voetsporen van Pake Loadewyk
Voor Lodewijk Meeter (1915-2006) bestaat het jaar uit twee helften: de tijd vóór het skûtsjesilen en de tijd erna. Het liefst zou hij het hele jaar met zijn platbodem wedstrijden zeilen. In 1953 als het SKS-kampioenschap bij te weinig deelname niet door dreigt te gaan, is hij een van de vier schippers die wel aan de start verschijnt.
Lodewijk Meeter, altijd een schipperspet op met daarop het embleem van een anker, heeft veel bijgedragen aan het skûtsjesilen. Hij zorgt er mede voor dat er voldoende schippers aan de start verschijnen om de SKS-wedstrijd door te laten gaan. Hij benadert de schippers persoonlijk, zodat er in 1954 toch nog zeven skûtsjes meedoen.
Het kost hem wel moeite de schippers te overtuigen, ze hebben nauwelijks geld om van rond te komen. Hij helpt de schippers gratis hun schip op te knappen. Hij smeert teer, vernieuwt het beslag en zet de skûtsjes in de verf. Hij helpt de schipper ook bij het lossen van de lading, zodat deze op tijd bij de wedstrijd kan zijn.
Lodewijk Meeter met Ulbe Zwaga (links) en Sytze Hobma (rechts), huldiging Sneek 1970
Foto: Archief Eildert Lodewijk Meeter
Ook Meeter heeft het niet breed. Het gezin zet alles opzij voor het wedstrijdzeilen. Zijn vrouw Hânskje moet voor hem en de vijf kinderen Wietske, Eildert, Hidzer, Eildert Klaas en Jappie – ieder dubbeltje omdraaien. Ze varen met vracht en kunnen de inkomsten niet missen. Maar Lodewijk Meeter doet wel mee, skûtsjesilen is wat hij het liefst doet. “As ik net mear sile kin, kin ik krekt sa goed dea”, zegt hij. Op 73-jarige leeftijd stapt hij in 1988 toch van boord en draagt het helmhout van het Huzumer skûtsje over aan zoon Eildert.
Alles blijft bij die wisseling van de wacht bij het oude. Eildert kan het zeilteken LM veranderen, maar laat de initialen van heit staan. “Dat feroarje wy net. Bist raar, dat is én in stikje tradysje én in plúmke op de pet fan ús heit.”
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Film en Audio Archief
Eerste vaart van Skûtsje It Doarp Huzum, 1968
LC Video
Skûtsje Huzum bereidt zich voor op de strijd om het kampioenschap, 2013
JILT
Heal wyn, oan ‘e wyn, 2017
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Leeuwarden.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/NLD_4734-Johannes-Meeter-Huizum-2021-MdJ-1.jpg17721181adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-08-03 11:00:002023-07-03 20:37:38Huizum, 3 augustus 2021
Op deze website is ook deze week volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Klaas van der Meulen
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Klaas: “Sinds de ‘beruchte zwarte woensdagavond’ gaat het met ons en bemanning naar omstandigheden goed. We proberen allen te genieten van de vakantie of een ander is weer aan het werk gegaan. Dit klinkt wel eenvoudig maar was het niet, Begin juni ‘it giet oan’… plankgas met zijn allen in circa 6 weken tijd een paar keer per week trainen, neuzen dezelfde kant op en proberen zo hoog mogelijk te eindigen. Dan komt die klap zo hard aan. De volgende dag was onze vaste donderdagavondtraining… duidelijk niemand had zin om te trainen, eerst maar even met elkaar om tafel en dit op zijn of haar manier verwerken. Persoonlijk heeft dit bij mij toch wel een dag of 3 geduurd om te zeggen en nu weer verder. Gelukkig hebben we afgelopen weekend een mooi moment gehad om met de ploeg te zeilen met skûtsje en valkjes en nadien natuurlijk een biertje, machtig om de ploeg dan bij elkaar te hebben en tevens het naseizoen en 2022 te bespreken.”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“In de voorbereiding van het seizoen 2021 hebben wij een nieuw grootzeil en fok aangeschaft van zeilmakerij De Vries uit Makkum op basis van de nieuwe zeilformule. In de winterperiode hebben we het benodigde lak- en schilderwerk uitgevoerd.”
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“Indien we wel een kampioenschap hadden gehad… het doel is natuurlijk kampioen worden, dromen moet je hebben. We hebben een mooi nieuw zeil en fok, wat ontzettend lekker loopt en een machtig mooie ploeg waardoor ik het als schipper een stuk makkelijker heb. Maar om op de vraag terug te komen: in het linkerrijtje was wel ons doel!!”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“De voorbereiding op 2022 zal in het komend najaar weer het gebruikelijke en misschien iets meer schilderwerk zijn. Begin 2022 starten we vol vuur met het nieuwe jaar met het gebruikelijke zeilschema.”
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“Verder willen we het SKS-bestuur (en alle andere vrijwilligers die zich hebben ingezet) bedanken voor het proberen mogelijk te maken van het kampioenschap.”
Cor Boonstra (CEO Douwe Egberts) overhandigt het Sulveren Skûtsje aan Teake Kzn van der Meulen, 1991
Schipper Ype Kzn van der Meulen aan het helmhout, 2005
Feestelijke prijsuitreiking in Woudsend, 2017
Het skûtsje ‘Klaas van der Meulen’, 2018
Schipper Teake Klaas van der Meulen tijdens de wedstrijd bij Woudsend, 2019
Foto’s: Martin de Jong
WOUDSEND IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Derde kampioenschap Woudsend in 1991
De droom die uitkwam
Een verhaal over het skûtsje van Woudsend begint hoe dan ook bij de markante Klaas van der Meulen (1907-1973). Hij zorgde ervoor dat Woudsend een skûtsje kreeg. Hij heeft jarenlang op skûtsjes van eigenarencommissies gezeild, maar wil baas zijn op eigen schip. In 1965 koopt hij met Gerrit Verbeek en Lykele Miedema daarom een eigen skûtsje en krijgt van ondernemers in het dorp financiële steun voor het onderhouden van het schip. Van der Meulen laat vastleggen dat hoewel het skûtsje onder de vlag van Woudsend vaart, de schippers uit zijn familie afkomstig zijn.
Klaas van der Meulen is vrachtvaarder en een skûtsjeschipper in hart en nieren. Eentje van het type ruwe bolster, blanke pit. Hij is een fanatieke wedstrijdzeiler en heeft al aan diverse wedstrijden deelgenomen voordat hij in 1945 gaat deelnemen aan de SKS-wedstrijden. Tijdens de strijd op vrijdag 31 augustus om het SKS-kampioenschap bij Langweer zeilt hij na een fel gevecht met Ulbe Zwaga als tweede over de finish. Achteraf blijkt enige tijd later dat Ulbe Zwaga volgens het bestuur te veel fouten heeft gemaakt. En zo wordt Klaas van der Meulen alsnog uitgeroepen tot eerste SKS-kampioen.
De schipper zeilt in de beginjaren op het skûtsje van de Súdwesthoek. Dat schip is eigendom van Teake Salverda, zijn schoonvader. Hij wordt met dat familieskûtsje na 1945 nog drie keer SKS-kampioen (1947, 1951 en 1954). Met zijn eigen schip zou hij daar nooit in slagen. Nadat de Salverda’s hun skûtsje verkopen, vaart Klaas van der Meulen op skûtsjes voor de commissies van de Súdwesthoek, Lemmer en Sneek.
Woudsend kampioen, 1991
V.l.n.r.: Lammert de Jong, Fokke Wijkstra, Ype Kzn. van der Meulen, Teake Kzn. van der Meulen, Keimpe Kzn. van der Meulen en Jaap Boersma
Foto: Martin de Jong
Het huidige skûtsje van Woudsend was een woonboot, maar de eigenaar wil het wel ruilen tegen een ander woonschip. Na een verbouwing zeilt Klaas van der Meulen op zaterdag 17 juli 1965 de eerste wedstrijd met zijn eigen platbodem. Hij heeft het schip Keimpe van der Meulen gedoopt, de naam van zijn vader.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Film en Audio Archief
40 jaar SKS, 1985
LC Video
SKS-inhaalwedstrijden op de Hegemer Mar bij Woudsend, 2013
Fries Scheepvaart Museum
Klaas van der Meulen, skûtsje Woudsend, over 75 jaar SKS
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Huizum.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/FRL_7898-SKS-Proloog-Woudsend-100721-MdJ-1.jpg8531280adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-08-02 11:00:002023-07-03 20:11:14Woudsend, 2 augustus 2021
Op deze website is ook deze week volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Pieter Ezn. Meeter
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Eildert Szn. Meeter: “Ondanks het vervelende bericht dat de SKS niet door kon gaan, waren wij met de bemanning in Grou bijeen. We hadden graag willen knallen inderdaad.”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“We hebben naar aanleiding van de nieuwe formule een onderzoek laten doen aan het skûtsje, wat ons helaas weer veel geld gaat kosten. Omdat wij er wel vanuit gingen dat het SKS-evenement door zou gaan, hebben wij kunnen trainen en een paar wedstrijden kunnen zeilen.“
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“Als er gezeild zou zijn, zouden wij in deze situatie bij de eerste 4 geëindigd zijn. Nu wij het skûtsje weer moeten aanpassen en waarschijnlijk zeil moeten inleveren weten wij niet hoe dit uit gaat pakken.”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“De zoveelste nieuwe zeilformule betekent een aanslag op ons budget. Wij zijn genoodzaakt om het skûtsje grondig aan te passen. Er is geen overgangsregeling getroffen. Dat maakt dat de investeringen in het verleden nu ineens niets meer waard zijn.”
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“Wanneer wij een SKS-evenement zeilen, zou eens nagedacht kunnen worden of de 14 skûtsjes een bijdrage kunnen krijgen vanuit de horeca of gemeente. Dit zou kunnen worden ingezet als blijk van waardering voor het vrijwilligerswerk van de bemanning.”
Schipper Eildert Szn. Meeter aan het helmhout van skûtsje Bolsward, 2004
Pieter Ezn. Meeter behaalde zijn eerste dagwinst in de Lemster baai, 2007
En dat moest natuurlijk gevierd worden, Eildert en Pieter Meeter, 2007
“Is het nog ver?” – winst tijdens SKS-wedstrijd Earnewâld, 2013
Skûtsje Eildert Sietez namens Akkrum, 2019
Foto’s: Martin de Jong
AKKRUM IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Derde kampioenschap in 2004
Akkrum in handen van familie
Akkrum is, evenals het skûtsje van Woudsend, in bezit van een familie: in dit geval de Meeters. Schipper is Pieter Ezn Meeter, zijn vader Eildert heeft met het skûtsje in zowel de competitie van SKS als IFKS gezeild. Hij heeft in beide gewonnen.
Oud-schipper Eildert Szn Meeter is er nog altijd trots op. “Ik bin wol moai de ienichste skipper dy’t kampioen wurden is yn de IFKS en SKS”, zegt hij. In 2004 pakt hij de SKS-titel met zijn skûtsje de Bolsward van zijn vader Siete.
Bolsward kampioen, 2004
V.l.n.r.: Eildert Szn Meeter, Pieter Szn Brouwer, Douwe Jzn Visser, Berend Jzn Mink, Douwe Azn Visser, Jitze Grondsma, Allard Syperda, Ale Zwerver, Ype Kzn van der Meulen, Meindert de Groot, Gerhard Pietersma, Anne Tjerkstra, Epie van der Pol en Lodewijk Ezn Meeter.
Foto: Martin de Jong
Het was Eilderts vader Siete die met skûtsjesilen begon. Siete Meeter (1921-1993) zeilt eerst met broer Lodewijk op de Friesland. Siete wil zelf aan het helmhout staan. Met de Sylnocht doet hij in 1962, eerst op eigen gelegenheid, aan de SKS-competitie mee. In de twee daaropvolgende jaren zeilt hij onder de vlag van Leeuwarden.
Na onenigheid met de Leeuwarder commissie verschijnt hij in 1965 weer als particulier aan de start. Siete Meeter staat bekend als iemand die er geen doekjes om windt. En hij schuwt de publiciteit niet. Alle ogen zijn in dat jaar al op Meeter en zijn schip gericht, nog voordat er een wedstrijd mee is gezeild.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Film en Audio Archief
Skûtsjesilen, 1970-1971
Omrop Fryslân
Meeter sylt ûnder eigen namme, 2014
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Woudsend.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/NLD_7160-Pieter-Ezn-Meeter-Akkrum-2019-MdJ-2.jpg17721181adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-08-01 11:00:002023-07-03 20:11:15Akkrum, 1 augustus 2021
Op deze website is ook deze week volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Auke de Groot
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Auke: “We waren als schipper en bemanning klaar voor 14 dagen skûtsjesilen, zoals we het al jaren gewend zijn. We waren blij dat de keuze gemaakt was om niet voor het alternatief te gaan. We werden niet enthousiast van een week lang op hetzelfde meer en dan 2 wedstrijden op één dag te zeilen en in een ‘bubble’ te verkeren. Maar de voorbereiding was kort en we hadden wat wisseling van plaatsen in de bemanning, dus het was afwachten of we er echt klaar voor waren. Maar het enthousiasme om eindelijk weer echte wedstrijden te doen, was er zeker. Nu het niet door gaat, hebben we besloten om toch met z’n allen Friesland in te trekken, maar dan zonder skûtsje. We genieten van het weer en het water, maar missen de wedstrijden en de echte sfeer en gezelligheid aan de wal die bij skûtsjesilen hoort.”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“In 2020 hebben we het onderhoud aan het skûtsje, mast, giek en zwaarden gedaan. Dat was dit jaar niet meer nodig. Door de nieuwe zeilformule mogen we nu meer tuig hebben. Omdat we geen rijke eigenarencommissie zijn, moesten we eerst de middelen vinden om een nieuw tuig te betalen. Toen we zover waren, was het doek voor het zeil niet meer leverbaar door de schaarste in grondstoffen voor de coating. We hadden nog wel sinds een paar weken een nieuwe, grotere fok. En we hadden een paar andere 2e hands zwaarden gekocht, waar we vanaf half juni mee zeilden. Onze vorige zwaarden hebben we verkocht.”
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“We verwachten niet in de top-3 te eindigen, ook omdat we nog niet volgens de nieuwe zeilformule zeilen. Er zijn nog wat schepen die tuig moeten inleveren en wij mogen nog meer. Ons streven is om in het linkerrijtje te eindigen.”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“We hebben de bemanning wat gewijzigd door binnen dezelfde groep wat te wisselen in positie. Daar zullen we nog meer mee moeten trainen. We hopen dan wel te kunnen zeilen met het nieuw zeil. Ons huidige zeil is van 2016 en dus aan vervanging toe. Verder willen we door wat meer training wat fitter zijn, voordat we aan het kampioenschap van 2 weken zeilen beginnen.”
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“We vinden het heel jammer dat de instanties het niet aandurfden om het skûtsjesilen door te laten gaan, ondanks alle voorbereidingen vanuit de SKS. Helaas liep het aantal besmettingen te snel op en waren de gevolgen daarvan nog te onzeker. We willen het SKS-bestuur en anderen die daar bij betrokken zijn geweest, wel een pluim geven voor alle inspanningen om het skûtsjesilen wel door te laten gaan.”
Kijk voor meer informatie over Súdwesthoek skûtsje op: www.sudwesthoek.nl
STAVOREN IN BEELD
Skûtsje van Stavoren op het IJsselmeer, 1993
Schipper Meindert de Groot, 1999
SKS-wedstrijd bij Stavoren, 2013
Skûtsje Súdwesthoek in 2014
Dubbelslag voor Auke de Groot in de Lemster baai, 2018
Veel toeschouwers op de IJsselmeerdijk en het strand, 2019
Foto’s: Martin de Jong
STAVOREN IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
SKS-titel Stavoren in 1945
Voor altijd de eerste kampioen
Stavoren kent een rijke traditie als het gaat om skûtsjesilen. Klaas van der Meulen (1907-1973) brengt in 1945 de eerste SKS-titel naar de stad. De overwinning wordt geboekt met het skûtsje de Twee Gebroeders. In de volksmond het Salverda-skûtsje genaamd. Het 120 jaar oude Salverda-skûtsje – gebouwd in 1900 op de werf van Gerrit en Jan Barkmeijer in Sneek – is destijds eigendom van Teake Salverda (1882-1966). Van der Meulen vaart er tot 1954 op en behaalt er na 1945 nog drie kampioenschappen mee.
Na het winnen van het laatste kampioenschap in 1954 wordt het kampioensschip verkocht en eindigt de tjalk als woonboot in Amsterdam. Een aantal enthousiastelingen haalt het skûtsje in 1958 weer ‘naar huis’, waarna het opnieuw wordt ingezet voor SKS-wedstrijden. Het krijgt de naam Súdwesthoek. De Stichting Skûtsje Súdwesthoek is nog steeds eigenaar van het schip, alhoewel het niet meer meezeilt bij de SKS.
Van der Meulens opvolgers Douwe Visser (1902-1997) en diens zwager Cor Salverda (1911-2003) kunnen de prestaties van hun voorganger niet evenaren. Bij zijn aantreden in 1968 voorspelt Salverda wel dat hij het de concurrentie niet makkelijk zal maken. “Wij vertegenwoordigen de Súdwesthoeke”, zegt Salverda in onvervalst Stavers Stadsfries. “Wij binne mar gewoan braenstofhandlers, hellingbazen en zeilmakers. Mar we late straks fansels alles niet allegaer over onze rug gaen.”
Skûtsje Súdwesthoek, het Salverda-skûtsje, 1970
Foto: Collectie Fries Scheepvaart Museum
De laatste schipper die met het Salverda-skûtsje uitkomt in de SKS is Meindert de Groot (1945-2017), de vader van huidig schipper Auke de Groot. Hij doet vanaf 1981 tot 2007 mee in de competitie. Zijn voorganger Rienk Uzn Zwaga (1932-1992) – hij stapt later over naar Leeuwarden – is de schipper die met de Súdwesthoek in 1979 voor het laatst kampioen is.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Scheepvaart Museum
Auke de Groot, Súdwesthoek skûtsje, over 75 jaar SKS
Fries Film en Audio Archief
Skûtsjesilen SKS bij Stavoren/gymnastiek demonstratie, 1955-1965
Omrop Fryslân
Historysk item Salverda-skûtsje, 2020
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Akkrum.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/FOT_6515-SKS-Langweer-100817-MdJ-1.jpg8241280adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-07-31 11:00:002023-07-03 20:11:15Stavoren, 31 juli 2021
Op deze website is de komende weken volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Rinus de Jong
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Rinus: “Met ons gaat het prima. Na dat de SKS afgelast is, zijn we met zijn allen even bijelkaar gekomen. Met een biertje en een bbq de teleurstelling wegwerken.
We waren er wel echt klaar voor, alle neuzen stonden dezelfde kant op om met Joure in de top mee te draaien. Dat was ook de conclusie van de avond, met opgeven hoofd het naseizoen in en 2022.”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“Aan het skutsje hebben we niet veel veranderd, vorig jaar november is ze naar binnen geweest en hebben we met de ploeg het hele schip van binnen en buiten geschilderd. We hebben ook vorig jaar een nieuwe fok gekregen. Voor de rest proberen we gerichter te trainen.”
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“Gezien de laatste wedstrijden dit jaar en vorig jaar denk ik dat we mee kunnen doen in de top 5. Als we allemaal goed geconcentreerd blijven en de snelheid in het schip houden dan moeten we daar mee kunnen doen.”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“Op dezelfde manier als altijd. Op tijd beginnen met trainen. Schip uittrimmen en dan de boathandling perfectioneren.”
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“Ik wil graag via deze weg de SKS complimenteren voor wat ze dit jaar hebben geprobeerd met verschillende plannen om toch te kunnen zeilen. Dat heeft veel tijd en energie gekost. En om dan net voor de haven te stranden is natuurlijk vreselijk. Ik zeg geniet eerst lekker van de vakantie dat doen wij nu ook, dan zien we daarna wel weer. Op naar 2022!”
Het Jouster skûtsje met schipper Allard Syperda, 2005
Zicht vanaf de ‘kont’ van de Oeral thús, 2010
Kampioensbemanning Jouster skûtsje, 2015
De Oeral thús in actie op de Hegemer Mar, 2019
ELAHUIZEN IN BEELD
Routebespreking Elahuizen met links de te winnen trofee, 2018
Voorbereiding van de start op De Fluezen, 2018
Publiek op de wal bij Elahuizen, 2018
Foto’s: Martin de Jong
JOURE IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Eerste kampioenschap Joure 2015
Na roerige tijd wordt Oeral Thús eindelijk kampioen
Joure is in 1973 het veertiende en laatste schip dat wordt toegelaten door de SKS. Aan de start verschijnt dat jaar oudgediende Hylke Bzn de Vries (1918-1998). Met hem gaan de Jousters eerst in zee. Hoewel Joure een paar keer het kampioenschap in zicht heeft, lukt het Dirk Jan Jzn Reijenga in 2015 de felbegeerde titel in de wacht te slepen. Daar ging heel wat aan vooraf.
Schipper Reijenga en zijn bemanning veroveren de kampioenstitel met de Oeral Thús. De laatste wedstrijd op de Snitser Mar hoeven de Jousters er niet meer om te zeilen. De skûtsjes hebben zich nog wel op het water verzameld, maar er staat geen zuchtje wind. Opgelucht en dolblij zijn schipper en bemanning als de wedstrijd na een tijdje dobberen wordt afgeblazen.
In 2007 wordt Reijenga schipper en is met zijn 28 jaar destijds de jongste stuurman in de vloot. De zoon van oud-kampioensschipper Jelle Reijenga van Lemmer neemt de plaats in van de als roerganger aangestelde Jitze Grondsma (1947-2007). Diens overlijden in mei komt hard aan. Grondsma is al geruime tijd ziek, maar ziet ernaar uit om veertien dagen met het Jouster skûtsje het water op te gaan. Hij zegt zich goed te voelen en peinst er niet over om zich terug te trekken. Het is in mei te kort dag voor de Jouster commissie een nieuwe schipper te zoeken. Het komt goed uit dat Reijenga vertrouwd is met het schip en de bemanning kent.
Huldiging skûtsje Joure, 2015
Foto: Martin de Jong
De huldiging van de kampioenen in 2015 wordt door een kleine tweeduizend Jousters bijgewoond. Bij Het Tolhuis worden ze als helden binnengehaald. Bemanning en schipper worden geknuffeld, gekust en op de schouders geslagen. Op een platte wagen toeren de kampioenen door het dorp. De eretocht stopt bij het podium voor de ‘Jouster toer’.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Omrop Fryslân
Skûtsje Joure kampioen, 2015
LC video
De wedstrijd om het SKS-kampioenschap in Elahuizen, 2013
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Stavoren.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/MDJ_6980-SKS-Sprintwedstrijden-030721-MdJ-1.jpg8511280adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-07-30 11:00:002023-07-03 20:11:15Joure, 30 juli 2021
Op deze website is de komende weken volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Harmen Brouwer
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Harmen: “Het was en is nog steeds voor ons als schipper en bemanning een grote teleurstelling dat het skûtsjesilen dit jaar weer niet door kan gaan. We hebben als team nog geen officieel SKS-kampioenschap gezeild, en dat knaagt behoorlijk kan ik je vertellen. Snappen doe ik het ook niet helemaal. Voetbalstadions vol, kermissen die met duizenden mensen doorgaan.. maar goed daar is al genoeg over gezegd. We waren er klaar voor en hadden er verschrikkelijk veel zin in om de strijd aan te gaan.”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“Zoals bekend zal Langweer met het skûtsje De Jonge Jan haar kampioenschappen gaan varen. We hebben dus veel aan het schip gedaan de laatste 2 jaar. Er is een nieuwe mast van Hans Boersma op gekomen, we hebben geïnvesteerd in een nieuw grootzeil en 2 nieuwe fokken van zeilmakerij Molenaar, en dit jaar is het onderwaterschip gestraald en voorzien van een nieuwe coating. Verder hebben we natuurlijk met de bemanning het hele schip weer klaar gemaakt voor de wedstrijden.”
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“Op welke plek we waren geëindigd zullen we nooit weten natuurlijk. We hadden wel een heel goed gevoel over hoe het ging in de trainingen en de voorwedstrijdjes die we nog gezeild hebben van tevoren. Echter is het ook zo dat in die 2 weken skûtsjesilen iedereen nog een stapje beter is, want daar gaat het uiteindelijk om. Ik had zelf een plek bij de eerste 5 in mijn hoofd, het zou wel een hele uitdaging worden, maar we mogen de lat best wat hoog leggen en een beetje dromen toch? ;)”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“Na de bouwvakvakantie, pakken we de trainingen weer op en gaan we nog wat wedstrijden varen ter voorbereiding van volgend jaar. Verder gaan we niet veel anders doen dan normaal. Eind maart begin april 2022 gaan we dan weer starten met onze eerste trainingen.“
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“Sponsoren, donateurs en vele anderen die het skûtsje van Langwar een warm hart toedragen: Bedankt! Mede door jullie is het mogelijk om deze mooie Fryske sport te beleven.”
Langwarder skûtsje tijdens de wedstrijd op de Langwarder Wielen, 2010
Volle tribunes in Langweer, 2014
Wedstrijdbeeld Langweer, 2017
Langweer en Heerenveen tijdens trainingswedstrijd, 2020
Foto’s: Martin de Jong
LANGWEER IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Laatste kampioenschap Langweer in 1980
Zo graag weer eens kampioen worden
De grootste successen heeft Langweer behaald met het skûtsje de Twee Gebroeders, maar in 2020 steekt schipper Harmen Pzn Brouwer met een ander skûtsje van wal. Hij zeilt met een skûtsje dat al eerder voor Langweer uitkwam: De Jonge Jan. En daar is Harmen trots op. Het is een skûtsje met veel historie, daar houdt de schipper van.
Harmen beseft dat hij uit een bijzonder geslacht komt. Zo heeft hij op de binnenkant van de rechteronderarm een tatoeage laten zetten van zijn pake Sietse Tzn Brouwer (1920-1980). Hij kijkt geregeld naar de berustende blik van pake. Die was één van de redders van het skûtsjesilen, zijn vader Pieter en oom Tjitte zeilden ook jaren wedstrijden en wonnen kampioenstitels. Met tweelingbroer Sytze, de schipper van Heerenveen, nu aan hem de beurt om de strijd om de kampioenstitel aan te gaan.
Kampioensbemanning de Twee Gebroeders, Langweer, 1980
Foto: Collectie Fries Scheepvaart Museum, Ger Dijs
Er hebben op De Jonge Jan heel wat befaamde schippers aan het helmhout gestaan. Met het schip is ook een aantal keer het SKS-kampioenschap in de wacht gesleept. Toenmalig eigenaar Jan Sytema (1879-1962) werd er in 1952 kampioen mee, het jaar erop liet hij Tjitte Jzn Brouwer ermee varen en prompt werden ze weer kampioen. Later werd De Jonge Jan, na de avonturen in de SKS, uitgebracht in de wedstrijden van de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS).
De Jonge Jan is een typische ‘Piipster’ en werd in 1911 door Bouke Roorda in Drachten op zijn werf aan de Piip gebouwd. In de volksmond werd het schip ook ‘De Poep’ genoemd, dat was de bijnaam van de eerste eigenaar: Sytse ‘Poep’ Sytema. Het schip stond al eerder ten dienste van Langweer. Van 2001 tot en met 2005 brengt schipper Anne Tjerkstra De Jonge Jan uit in de SKS-competitie.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Film en Audio Archief
Div. Langweer, Skûtsjesilen, Winter, 1964
Fries Scheepvaart Museum
Harmen Brouwer, skûtsje Langwar, over 75 jaar SKS
1e training Langweerder skûtsje, 2020
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Joure.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/MDJ_6944-SKS-Harmen-Brouwer-Langweer-020721-MdJ-1.jpg8511280adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-07-29 11:00:002023-07-03 20:11:15Langweer, 29 juli 2021
Op deze website is de komende weken volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Sytze Brouwer
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Sytze: “Het is een grote teleurstelling dat het kampioenschap dit jaar wéér geen doorgang kan vinden. Ik begrijp het ook niet helemaal maar het is wat het is voor nu. We hebben goed kunnen trainen vanaf de periode dat het mocht. Aan boord hadden we dit jaar 3 nieuwe bemanningsleden en wat functiewisselingen dus er moest in korte tijd wel wat gebeuren. Dit ging hartstikke goed dus we hadden aardig wat vertrouwen getankt. Nu hebben we het skûtsje vorige week donderdag naar Gorredijk gebracht om de tuigage en het houtwerk er weer af te halen, dit omdat de Gerben van Manen vanaf eind augustus een ‘refit’ ondergaat. Dit was een heel ‘onnatuurlijk’ tochtje. Normaal gesproken zouden we natuurlijk met z’n allen in Grou liggen voor de start van het SKS-kampioenschap.”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“We waren er helemaal klaar voor, goed getraind en positief! We hadden verder niet veel veranderd aan het skûtsje op 3 nieuwe bemanningsleden en een aantal functiewisselingen na.”
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“Dat is natuurlijk lastig te zeggen. Maar het gevoel was goed en het vertrouwen was er, dus ik denk dat we weer mee konden doen om de bovenste plekken. Onze droom is om ooit het zilveren skûtsje naar Heerenveen te brengen.”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“Het skûtsje ondergaat in het najaar een refit. We denken dat we nog een en ander kunnen verbeteren. Dit houdt wel in dat we het skûtsje ‘opnieuw’ moeten leren kennen, maar dat wordt een fantastische uitdaging. We gaan volgend jaar ook met nieuwe zwaarden zeilen en we gaan natuurlijk weer fanatiek trainen om zo goed mogelijk voor de dag te komen in 2022. Ik kijk er enorm naar uit!”
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“Het skûtsjesilen is voor mij een ‘way of life’. Het is doodzonde dat we dit jaar weer niet kunnen zeilen omdat de ‘regels’ het niet toelaten. Ik hoop echt dat er een manier wordt gevonden dat dit straks wel weer kan en dat er niet met twee maten wordt gemeten… neem bijvoorbeeld de 23000 man bij een voetbalwedstrijd. Verder hoop ik alle skûtsjesupporters volgend jaar weer te zien op en aan het water want het geeft heel veel mensen een enorm hoop plezier!! Én natuurlijk onze trouwe sponsors van het Heerenveenster skûtsje die ondanks alles allemaal achter ons blijven staan, fantastisch! Tot volgend jaar!”
De Gerben van Manen tijdens de wedstrijd in Earnewâld, 1991
Wedstrijd op de Snitser Mar bij Terherne, 2014
Indrukwekkend eerbetoon aan de getroffenen van de vliegramp MH17 in Oekraïne, 2014
Eerste dagzege van Sytze Brouwer als schipper bij de SKS, Lemmer I, 2017
Het Heerenveenster skûtsje in actie, 2019
Foto’s: Martin de Jong
HEERENVEEN IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Einde tijdperk kampioen Tjitte Lzn Brouwer 1981
Het racemonster van Heerenveen
Omdat Heerenveen maar onderaan blijft bungelen, komt er in 1961 een ander schip. Een gouden zet. Al zestig jaar is de Gerben van Manen dominant in de top van het SKS-klassement. Met zeventien titels voert Heerenveen de lijst der kampioenen aan.
Sytze Pzn Brouwer is sinds 2017 schipper op het skûtsje waar zijn vader Pieter kampioenschappen mee won. Ook zijn oudoom Tjitte Lzn (6 x kampioen) en oom Tjitte Szn (5 x kampioen) wisten wel raad met de Gerben van Manen. Sytze Pzn Brouwer heeft in zijn eerste jaar een droomdebuut. Hij belandt op het podium, ook in 2018 staat hij na een zinderende finale op de Snitser Mar weer op de tweede plek na Douwe Azn Visser van Grou. Dat jaar zijn er in theorie zes titelkanshebbers, ook Heerenveen en Grou. Heerenveen ligt zelfs even op kampioenskoers. Door een tactische zet weet Douwe Azn Visser Heerenveen zo ver weg te brengen dat Grou als eerste eindigt net voor Drachten. Door die zet wordt Grou kampioen in plaats van Heerenveen dat als derde finisht. Voor Sytze Pzn Brouwer zijn de druiven even heel zuur, maar desondanks is het de mooiste wedstrijd die hij in zijn leven heeft gezeild, zegt hij.
Kampioensfoto met Tjitte Lzn Brouwer, Keimpe Kzn van der Meulen (links) en Rienk Uzn Zwaga (rechts), 1981
Foto: Collectie Fries Scheepvaart Museum, Ger Dijs
Het skûtsje de Gerben van Manen is vernoemd naar de Drachtster architect die mede de SKS heeft opgericht. Hij onthult de naam van het skûtsje van Heerenveen op 7 augustus 1957 op De Veenhoop. Naar verluid stokt de adem hem in de keel van ontroering als Van Manen zijn naam als eerbetoon op het schip ziet staan. Het eerste skûtsje waarmee Heerenveen gaat wedstrijdzeilen was in 1911 gebouwd op de werf van Minne Molles van der Werf aan de Woudvaart. Ze kopen het van schipper Berend Mink uit Grou. Het schip is ongeschikt, concludeert de eerste schipper Marten Engelsma (1905-1965) al snel. De platbodem wil niet lopen en als het hard waait, dan steekt het de kop in de golven. Dat remt af.
Na de zoveelste slechte klassering wordt afscheid genomen van brugwachter Engelsma. Immers, het zal wel aan de schipper liggen. Zijn opvolger, binnenvaartschipper Jan Szn van Terwisga (1899-1962), heeft het na een paar wedstrijden bekeken. Het ‘rotskip’, zoals hij dat noemt, loopt niet. Hij wil er niet meer mee het water op. Geld om een nieuw skûtsje te kopen heeft de commissie niet. Maar dat er iets moet gebeuren, staat vast.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Film en Audio Archief
Skûtsje, 1974
Veel beelden van de wedstrijden, maar ook van het leven aan boord. Tjitte Brouwer wint het Sulveren Skûtsje, gevolgd door Jan van Akker en Siete Meeter.
NOS op 3, 2017
Sytze is skûtsjeschipper
SKS skûtsjesilen 2018
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Langweer.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/FRL_6893-Sytze-Brouwer-2021-MdJ-1.jpg17721181adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-07-28 11:00:002023-07-03 20:11:15Heerenveen, 28 juli 2021
Op deze website is de komende weken volop aandacht voor onze veertien SKS-skûtsjes, hun schippers en bemanningen. Tot en met vrijdag 6 augustus wordt iedere dag een van de veertien schepen in de schijnwerpers gezet. Er is een vraag en antwoord met de eigenarencommissie en/of schipper en er zijn linkjes naar filmpjes van de eigen skûtsjes. Ook verwijzen we naar beelden van Omrop Fryslân, het Fries Film en Audio Archief en het Fries Scheepvaart Museum. En we publiceren fragmenten uit het SKS-jubileumboek ‘Der moat syld wurde!’. Zo hopen we dat iedereen toch het gevoel krijgt een beetje als gast mee te kunnen zeilen ‘op ‘e lûken (op de luiken) fan it skûtsje’.
Gerhard Pietersma
VRAAG & ANTWOORD
Hoe gaat het nu met jullie, schipper en bemanning? Iedereen stond in de startblokken om twee weken te knallen. Toch?
Eigenarenstichting en wedstrijdcommissie Earnewâld: “Wij zagen dit niet aankomen en zijn hier nog steeds erg chagrijnig over.”
Het skûtsje was natuurlijk gereed voor de strijd. Wat hadden jullie er afgelopen tijd aan gedaan?
“Niet alleen het skûtsje was gereed voor de strijd, ook wij als wedstrijdcommissie. Eind 2020 zijn wij al met onze gemeente in overleg gegaan hoe er in 2021 een SKS-wedstrijd in Earnewâld kon worden gehouden in corona-tijd. Hierbij zijn diverse scenario’s besproken, uitgewerkt en overeengekomen. Hier was iedereen er klaar voor en stonden alle seinen op groen.”
Stel, er was dit jaar wel gezeild, op welke plek waren jullie geëindigd? En waarom denk je dat?
“Wij, als commissie, vullen ieder jaar een pool in waarin elk commissielid aangeeft op welke plek we verwachten dat ons skûtsje dat jaar zal eindigen. Voor dit jaar zag een ieder ons skûtsje wel in de top 3 eindigen!”
We gaan ervan uit dat we volgend jaar wel weer kunnen zeilen. Hoe gaan jullie je daar op voorbereiden?
“Net zoals dit jaar. Met onze gemeente was het immers ook dit jaar al in kannen en kruiken. Het skûtsje is er altijd klaar voor, al zal er wel moeten worden geïnvesteerd om aan de dan verplichte nieuwe zeilformule te voldoen.”
Zijn er nog andere zaken die je wilt delen?
“Vandaag, de dag dat er een SKS-wedstrijd zou worden gezeild in Earnewâld, zal ons skûtsje ‘s middags vanaf 14.00 uur te bewonderen zijn, zeilend door het dorp.”
Gerhard Pietersma tijdens zijn eerste jaar als schipper, 2004
Teambespreking voor de start, 2014
Earnewâldster skûtsje aan de leiding, 2015
Iedereen in afwachting van de walstart in Earnewâld, 2019
Als één team voor Earnewâld, 2019
Het Earnewâldster skûtsje in actie, 2019
Foto’s: Martin de Jong
EARNEWÂLD IN WOORD
Fragment uit “Der moat syld wurde!”
Debuut Earnewâld en meteen kampioen in 1956
Alles voor de titel
Schipper Gerhard Pietersma wil heel graag met het skûtsje van Earnewâld kampioen worden. Daar doet hij sinds zijn aantreden in 2004 alles aan. Er komt een nieuw schip en hij gaat trainen. Niet alleen op het water, maar ook in de turnhal van Sportstad Heerenveen. Schipper en bemanning doen er, onder begeleiding van eco-coach Tjalling van den Berg, aan krachttraining en leren mentaal weerbaar te zijn om met de Twee Gebroeders fit de wedstrijden in te gaan. In 2016 levert dat tijdens het kampioenschap een tweede plaats op.
Earnewâld wint de kampioenstitels in 1982 en 1983 met Jeen Uzn Zwaga aan het helmhout. Daarvoor heeft Berend Mink (1907-1976) de primeur. Hij wordt kampioen in het eerste jaar dat Earnewâld met een skûtsje aan de start verschijnt. Dat gebeurt in 1956. In dat jaar wordt de Stichting Earnewâldster Skûtsje opgericht. Een aantal inwoners van het dorp heeft het snode plan opgevat om het schip De Nijverheid van Berend Mink te kopen. Niet alleen om het uit te brengen in de SKS-wedstrijden, maar ook om het skûtsje te bewaren voor de toekomst. En ze willen de wedstrijden met de oude vrachtschepen voor Earnewâld behouden. Want al lang voor de oprichting van de SKS worden er met platbodems wedstrijden bij het dorp gezeild.
Mink doet eerst op eigen gelegenheid met De Nijverheid aan SKS-wedstrijden mee. Omdat het onderhoud te duur wordt, biedt hij het te koop aan. Om de vraagprijs van 4500 gulden te kunnen betalen, wordt in het dorp geld ingezameld. “Wil men dan ook blijvend genieten van deze prachtsport, dan blijft ons maar een middel over: skûtsjes kopen!!”, staat er in een brief die huis-aan-huis in Earnewâld wordt verspreid. Dorpsbewoners wordt opgeroepen renteloze voorschotten te geven. Er komt na die actie 1000 gulden binnen.
Berend Mink zwaait naar het publiek na het behalen van het kampioenschap in 1957
Met de aankoop van De Nijverheid is Earnewâld het eerste dorp met een eigen skûtsje in de vloot. Berend Mink blijft de schipper. In het tweede jaar dat hij voor Earnewâld meedoet, wordt hij opnieuw kampioen. Hij krijgt het niet cadeau. Het waait die dag hard, er staan witte schuimkoppen op de Snitser Mar. Een aantal skûtsjes haakt af. Maar wil Mink winnen dan moet hij de wedstrijd wel uitzeilen. Honderden toeschouwers zien het skûtsje van Earnewâld op het woelige water kampioen worden.
Lees meer in het SKS-jubileumboek “Der moat syld wurde”; te koop in de Friese boekwinkels of bestel hier.
FILM(ARCHIEF)
Fries Film en Audio Archief
Earnewâld, skûtsje + Oranjefeest, 1956
Skûtsjesilen 1966
Beelden geschoten vanaf het skûtsje van Earnewâld van een wedstrijd van de SKS.
Omrop Fryslân
In functie op het skûtsje: techniek en training
Morgen ‘op ‘e lûken fan it skûtsje’… Heerenveen.
https://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/06/NLD_7285-Gerhard-Pietersma-2019-MdJ-1.jpg17721181adminhttps://www.skutsjesilen.nl/wp-content/uploads/2023/07/logo-sks-skutsjesilen.svgadmin2021-07-27 11:00:002023-07-03 20:11:16Earnewâld, 27 juli 2021